คำว่า “สะเต็ม” หรือ “STEM” เป็นคำย่อจากภาษาอังกฤษของ 4 สาขาวิชา ได้แก่
- วิทยาศาสตร์ (Science)
- เทคโนโลยี (Technology)
- วิศวกรรมศาสตร์ (Engineering)
- และคณิตศาสตร์ (Mathematics)
ทั้งนี้บริติช เคานซิล ร่วมมือกับ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) ภายใต้โครงการทุน Newton Fund จัดการอบรมทูตสะเต็มแห่งชาติระหว่างวันที่ 25 กุมภาพันธ์ – 1 มีนาคม 2559 ที่โรงแรมแอมบาสเดอร์ กรุงเทพ ผู้เข้าร่วมอบรมทั้งหมด 200 คนผ่านกระบวนการคัดเลือกอย่างเข้มข้น และจะทำหน้าที่เป็น “ทูตสะเต็ม” (STEM Ambassador) เพื่อถ่ายทอดความรู้ ให้คำแนะนำ แลกเปลี่ยนประสบการณ์การทำงาน สร้างแรงบันดาลใจให้แก่นักเรียน และจัดกิจกรรมสะเต็มในห้องเรียนหรือนอกเวลาเรียนเพื่อให้ครูและนักเรียนได้เห็นประโยชน์ของการนำความรู้ในวิชาวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และเทคโนโลยี ไปใช้ในบริบทของชีวิตจริงและการประกอบอาชีพ
ในช่วงปีที่ผ่านมาผมในฐานะ STEM Ambassador ได้จัดกิจกรรมสะเต็มศึกษาในโรงเรียนประถมศึกษาและมัธยมศึกษาหลายแห่ง งานวิทยากรบรรยายด้าน STEM Education สรุปได้ดังนี้
- วิทยากรการเสวนาแลกเปลี่ยนประสบการณ์การจัดกิจกรรมทูตสะเต็ม ให้กับคณาจารย์จากเครือข่ายมหาวิทยาลัยของ สสวท., 18 กันยายน 2559
- STEM Ambassador Talk, โรงเรียนสายน้ำทิพย์ กรุงเทพมหานคร, 6 กันยายน 2559
- STEM Ambassador Talk, British council, UK Pavilion, มหกรรมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ, 21 สิงหาคม 2559
- Thailand STEM Education festival, โรงเรียนพระปฐมวิทยาลัย 2559
- STEM Ambassador Talk, โรงเรียนจุฬาภรณ์ราชวิทยาลัย ปทุมธานี 2559
- STEM Ambassador Talk, โรงเรียนพระตำหนักสวนกุหลาบ 2559
- อบรมเชิงปฏิบัติการครู ตามหลักสูตรสะเต็มศึกษา, โรงเรียนพระตำหนักสวนกุหลาบ 2559
- คณะบรรณาธิการหนังสือคู่มือปฏิบัติงานทูตสะเต็ม 2559
Invited Speaker for STEM Education
2016 Thailand STEM University Network Conference, Institute for the Promotion of Teaching Science and Technology (IPST) (>100 persons)
2016 STEM Ambassador Talk & Activity, Sai Namthip School, Bangkok Thailand (>300 persons)
2016 STEM Ambassador Talk & Activity, National Science and Technology Fair 2016, British council, Bangkok Thailand (>500 persons)
2016 Thailand STEM Education festival, Phra Pathom Wittayalai School, Nakorn Pathom, Thailand (>1000 persons)
2016 STEM Ambassador Talk & Activity, Phra Tamnak Suan Kularb, Bangkok, Thailand (>100 persons)
2016 Curriculum design workshop for STEM teachers, Phra Tamnak Suan Kularb, Bangkok, Thailand (>15 persons)
ผลงานภาพวิทยาศาสตร์เพื่อการเรียนรู้
Douglas Wilkin, Ph.D. และ Jean Brainard, Ph.D. ได้นำภาพจากงานวิจัยเซลล์ต้นกำเนิดจากน้ำคร่ำไปใช้ในการอธิบายเนื้อหาในหัวข้อ Microscopy of microfilaments (actin filaments) ในบทเรียน The Cytoplasm and Cytoskeleton ในเว็บไซต์ส่งเสริมการเรียนรู้ขององค์กรที่ไม่หวังผลกำไร CK-12 Foundation link
เกี่ยวกับ CK-12 Foundation : leading open educational resources (OER) non-profit organization dedicated to increasing access to high-quality K-12 STEM education materials. CK-12 offers free high-quality, standards-aligned, open content in the STEM subjects through an integrated set of tools for learning including digital textbooks, concept-based learning resources, simulations, interactive practice and more. All content is created and curated by teachers, for teachers and students.
ภาพไขสันหลังของเอ็มบริโอไก่ที่แสดงให้เห็นถึงความซับซ้อนของโครงสร้างเซลล์ประสาทมากมายหลายกลุ่ม ได้ถูกเผยแพร่ในเว็บไซต์ pinterest (17 Best images about Fluorescent Microscopy on Pinterest)
Microscopy of chicken cells using nano-crystals of a fluorescent dye. Cell nuclei exhibit blue fluorescence while neurofilaments exhibit green. (credit: Weerapong Prasongchean, Wikimedia Commons)
และภาพเดียวกันนี้ นักวิชาการจากมหาวิทยาลัย Rice สหรัฐอเมริกา OpenStax Physics with Courseware ได้นำมาเป็นตัวอย่างประกอบตำราออนไลน์ Applications of Atomic Excitations and De-Excitations ในหัวข้อเรื่อง Fluorescence and Phosphorescence link
เกี่ยวกับ OpenStax: Dr. Richard Baraniuk founded OpenStax (then Connexions) in 1999 at Rice University to provide authors and learners with an open space where they can share and freely adapt educational materials such as courses, books, and reports.
Supported by Rice University, the Laura and John Arnold Foundation, Bill & Melinda Gates Foundation, the William and Flora Hewlett Foundation, the Calvin K. Kazanjian Economics Foundation, the Maxfield Foundation, the Bill and Stephanie Sick Fund, and the Michelson 20 MM Foundation.
การผลิตเกลือจากดิน
การผลิตเกลือจากดิน ภูมิปัญญาท้องถิ่นอีสาน ชาวบ้านที่ทุ่งกุลาร้องไห้จะนำดินที่มีเกลือปนอยู่มาสกัดเอาเกลือเพื่อนำไปบริโภค ซึ่งมีขั้นตอนคร่าวๆ ดังนี้ 1. นำดินมาตากแดดแล้วใช้น้ำมาชะล้างและสกัด ได้เป็นสารละลายน้ำเกลือ แล้วตั้งตากแดดทั้งไว้เพื่อให้น้ำบางส่วนระเหยเพื่อเพิ่มความเข้มข้นของเกลือ 2. ใช้ลูกครั่งวัดความเข้มข้นของสารละลายน้ำเกลือ ถ้าความเข้มข้นของเกลือพอเหมาะ ครั่งจะลอย จากนั้นนำสารละลายเกลือที่ได้ในขั้นนี้ไปต้มโดยใช้เตาดินที่ชาวบ้านปั้นเอง
เผยแพร่ในเว็บไซต์โครงการระบบสื่อสาระออนไลน์เพื่อการเรียนรู้ทางไกลเฉลิมพระเกียรติฯ link
ภาพกิจกรรมในงาน Thailand STEM Education festival, โรงเรียนพระปฐมวิทยาลัย 2559
“มหกรรมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ 2559”
18-28 ส.ค. 2559 อิมแพค เมืองทองธานี
National Science and Technology Fair 2016
18 – 28 August 2016
IMPACT Muang Thong Thani
ผมได้รับโอกาสให้ขึ้นเวทีพูดในบทบาท STEM ambassador ให้กับเวทีของ British Council ซึ่งเป็นตัวแทนของสหราชอาณาจักร พบกันได้ที่ UK pavilion, Exhibition hall 2, IMPACT Arena
ภาพจากงาน STEM Ambassador Talk, โรงเรียนสายน้ำทิพย์ กรุงเทพมหานคร, 6 กันยายน 2559
ขอขอบคุณ นายสุเทพ เจริญสันดร ผู้อานวยการโรงเรียนสายนาทิพย์ ที่จัดกิจกรรมในครั้งนี้
สะเต็มศึกษา คือ แนวทางการจัดการศึกษาที่บูรณาการความรู้ด้านวิทยาศาสตร์ วิศวกรรม เทคโนโลยี และคณิตศาสตร์ โดยเน้นการนำความรู้ไปใช้แก้ปัญหาในชีวิตจริง
สสวท. ระบุว่า การจัดการเรียนรู้ตามแนวทางสะเต็มมีลักษณะ 5 ประการได้แก่
(1) เป็นการสอนที่เน้นการบูรณาการ
(2) ช่วยนักเรียนสร้างความเชื่อมโยงระหว่างเนื้อหาวิชาทั้ง 4 กับชีวิตประจำวันและการทำอาชีพ
(3) เน้นการพัฒนาทักษะในศตวรรษที่ 21
(4) ท้าทายความคิดของนักเรียน และ
(5) เปิดโอกาสให้นักเรียนได้แสดงความคิดเห็น และความเข้าใจที่สอดคล้องกับเนื้อหาทั้ง 4 วิชา
อ่านเพิ่มเติมได้ที่ http://www.stemedthailand.org/
ทูตสะเต็ม
เภสัชกร ดร.วีระพงษ์ ประสงค์จีน
อาจารย์ ภาควิชาชีวเคมีและจุลชีววิทยา, คณะเภสัชศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ความเชี่ยวชาญ: stem cells, regeneration, neuroscience, pharmaceutical science
(ภาพจากบริติส เคานซิล)
ภาพจากงาน STEM Ambassador จุฬาภรณ์ราชวิทยาลัย ปทุมธานี ภาพกิจกรรมทั้งหมด
โครงการทูตสะเต็มร่วมจัดกิจกรรมจุดประกายเส้นทางสู่อาชีพให้กับนักเรียน วันศุกร์ที่ 3 มิถุนายน 2559 เวลา 13.00 – 15.30 น. ณ โรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย ปทุมธานี
โรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย ปทุมธานี จัดนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 จานวน 144 คน เข้าร่วมกิจกรรม โดยมีทูตสะเต็มทั้งหมด 8 ท่าน ดำเนินกิจกรรม โดยกิจกรรมจะจัดเป็นลักษณะ TED-talk ในรูปแบบการเวียนฐาน โดยมีทั้งหมด 8 ฐาน ฐานละ 15-20 นาที ซึ่งทูตสะเต็มจัดเตรียมอุปกรณ์ในการทำกิจกรรมมาด้วยตนเอง
กิจกรรม STEM Ambassador พระตำหนักสวนกุหลาบ โดยความร่วมมือกับศูนย์สะเต็มศึกษากรุงเทพมหานคร ร.ร.สามเสนวิทยาลัย ภาพกิจกรรมทั้งหมด
เป็นวิทยากรการเสวนาแลกเปลี่ยนประสบการณ์การจัดกิจกรรมทูตสะเต็ม ให้กับคณาจารย์จากเครือข่ายมหาวิทยาลัยของ สสวท. (STEM Uni-NET) 26 แห่ง ทั่วประเทศ
โดยศูนย์สะเต็มศึกษาแห่งชาติ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) ได้กาหนดจัดการประชุมสรุปงานเครือข่ายมหาวิทยาลัยสะเต็มศึกษาและการเสวนาเรื่อง “แนวทางขับเคลื่อนสะเต็มศึกษาโดยใช้ระบบทูตสะเต็ม” ระหว่างวันที่ ๑๗ – ๑๘ กันยายน ๒๕๕๙ ณ โรงแรมแอมบาสซาเดอร์ กรุงเทพฯ โดยผมเข้าร่วมในการเสวนาเรื่อง “แนวทางขับเคลื่อนสะเต็มศึกษาโดยใช้ระบบทูตสะเต็ม” ในวันที่ ๑๘ กันยายน ๒๕๕๙
นอกจากนี้ยังได้รับเกียรติจาก ร.ร.พระตำหนักสวนกุหลาบ ร่วมกิจกรรมการอบรมเชิงปฏิบัติการ “การออกแบบและเขียนแผนกิจกรรมการเรียนรู้สะเต็มศึกษา โรงเรียนพระตำหนักสวนกุหลาบ” สำหรับครูผู้สอน วิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และเทคโนโลยี
ดร.แกง 