หมวดหมู่: การศึกษาและวิชาการ

หมวดหมู่
การพูด/นำเสนอ การศึกษาและวิชาการ งานวิจัย งานอดิเรก ชีวิตทั่วไป สาระแห่งชีวิต ไม่มีหมวดหมู่

Designing Your PhD!

หลังจากที่ผมเรียนจบปริญญาโทในสาขาประสาทวิทยาศาสตร์ จาก Imperial College London School of Medicine  ในช่วงปลายเดือนกันยายนปี 2007 ผมก็ได้เข้าเรียนปริญญาเอกในรูปแบบ PhD (หลักสูตรปริญญาเอกทั่วโลกนั้นมีชื่อเรียกหลายแบบ) หลังจากนั้นทันที ที่ UCL Institute of Child Health โดยผมได้ศึกษาและวิจัยคุณสมบัติของเซลล์ต้นกำเนิดจากแหล่งต่างๆ เช่น สมอง, น้ำคร่ำ, ไขมัน และอื่นๆ เพื่อทำความเข้าใจชีววิทยาและการนำไปใช้ในทางการแพทย์ แต่ท้ายสุดแล้ว สิ่งทั้งหลายทั้งปวงที่ผมได้เรียนมานั้น ประโยชน์สูงสุดที่ได้รับก็คือ “ทำความเข้าใจร่างกายของตนเอง” แต่ทว่าเส้นทางการเรียนปริญญาเอกนั้นจำเป็นจะต้องได้รับการออกแบบตั้งแต่ต้น ถึงแม้เราจะไม่รู้ว่าระหว่างทางจะเกิดปัญหาอะไรให้ได้เผชิญบ้าง ผมเองได้ออกแบบการเรียนปริญญาเอก (Designing My PhD!) บางส่วนของผมไว้ว่า ผมอยากจะเปลี่ยนประสบการณ์ระหว่างเส้นทางการเรียนรู้และศึกษาวิจัยให้เกิดเป็นงานสื่อสารวิทยาศาสตร์เพื่อสาธารณะ (science public engagement) ซึ่งจะเป็นรากฐานงานที่ผมอยากจะทำเมื่อกลับไปทำงานประจำที่ประเทศไทย

นอกเหนือจากผลผลิตงานวิจัยที่เกิดเป็นข้อมูลมากมายเพื่อใช้ในการตีพิมพ์ผลงานทางวิชาการแล้ว ผมก็ชอบการถ่ายภาพวิทยาศาสตร์ที่เกิดจากการทดลองของผม ซึ่งประชาชนทั่วไปอาจจะไม่ค่อยมีโอาสได้เ็ห็นบ่อยนัก อีกทั้งสถานศึกษาและพิพิธภัณฑ์ในเมืองไทยเองก็ไม่ค่อยได้ให้ความสำคัญกับเรื่องนี้เท่าไหร่นัก โดยภาพข้างล่างนี้เป็นชื่อผลงาน คือ Chase on Mars เป็นภาพแผ่นสมองที่ปลูกถ่ายด้วยเซลล์ต้นกำเนิดจากน้ำคร่ำ (สีเขียว) ซึ่งผมส่งเข้าประกวดในระดับมหาวิทยาลัย ในงานที่ชื่อว่า Research Images As Art (กดที่นี่) ทั้งนี้ยังมีอีกสองผลงานคือ Fireworks  และ Flying Wolf ซึ่งได้ถูกนำไปใช้เป็นภาพปกนิตยสารของมหาวิทยาลัยอีกด้วย

ผมเชื่อว่าช่วงเวลาการเรียน 3-4 ปีนั้น นอกจากการเรียนเพียงอย่างเดียว ผมน่าจะทำอะไรได้อีกเยอะในขณะที่ผมเรียนปริญญาเอก ผมทำงานที่นอกเหนือจากงานวิจัยหลายอย่าง เพราะว่า “ผมอยากทำ” และผมคิดว่าถ้าผมไม่เริ่มทำก็ไม่รู้ว่าจะได้ทำตอนไหน ผมไม่อยากรอเวลาจนเรียนจบแล้วถึงไปเริ่มทำเรื่องต่างๆ เหล่านี้ที่เมืองไทย เพราะมันอาจจะสายเกินไปและไม่ทันท่วงที ผมถือคติอยู่อย่างหนึ่งว่า ถ้าทรัพยากรรอบกายพร้อม เพื่อนร่วมงานพร้อม และโอกาสมาเมื่อไหร่แสดงว่าเป็นโชคของผมแล้วที่จะได้ทำ เพราะผมได้เตรียมความพร้อมของตัวเองไว้อยู่ระดับหนึ่งอยู่แล้ว

ตัวอย่าง อาทิเช่น

ผมโชคดีที่ได้รู้จักเครือข่ายเพื่อนๆ ทั้งที่อยู่ที่ต่างประเทศแบบ off-line และเพื่อนๆ แบบ On-line โดยเฉพาะเครือข่ายในเฟสบุ๊ก งานหลายอย่างที่ผมทำ ผมต้องขอบคุณเฟสบุ๊กซึ่งเป็นเครื่องมือการสื่อสารที่ทรงประสิทธิภาพ หลายคนที่ผมได้ร่วมงานด้วยผมก็ไม่เคยได้เจอตัวจริงมาก่อน เราคุยกันผ่านเฟสบุ๊กจนงานเกิดเป็นรูปเป็นร่างอย่างน่ามหัศจรรย์ ผมจึงเชื่อว่าด้วยกุศลจิตเป็นพื้นฐาน เราสามารถใช้เครือข่ายสังคมเพื่อทำงานร่วมกันและเปลี่ยนแปลงสังคมให้ดีขึ้นได้เช่นกัน

ซึ่งจะว่าไปแล้วการเรียนปริญญาเอกอาจดูจะง่ายกว่าปริญญาตรีในเชิงการบริหารจัดการ กล่าวคือหลักสูตรปริญญาตรีผมต้องถูกบังคับให้เข้าเรียนตั้งแต่แปดโมงเช้าจนถึงสี่โมงเย็น ข้าวเที่ยวก็ไม่ได้ทานในบางวัน และหลายวิชาผมก็ไม่ได้ชอบ รู้สึกไม่สนุกกับการเรียนและต้องอ่านพาวเวอร์พอยท์ของอาจารย์ ซึ่งหลายคนคงทราบว่าผมไม่ชอบจดคำบรรยายในชีทพาวเวอร์พอยท์ ผมชอบอ่านตำรา textbook มากกว่า เพราะทำให้เราได้ทราบเนื้อหาวิชาเป็นเรื่องเป็นราว

เมื่อถึงเวลาที่ใกล้จะจบ นักศึกษาปริญญาเอกที่อังกฤษต้องทำรายงานเล่มใหญ่ที่เรียกว่า ดุษฏีนิพนธ์ (PhD thesis) ซึ่งแต่ละประเทศก็จะมีรูปแบบและข้อกำหนดที่แตกต่างกันออกไป (อ่านรายละเอียด ที่นี่) ผมใช้เวลาในการเขียนไม่นานนัก ไม่น่าจะเกิน 3 เดือน เพราะผมมีเนื้อหาบางส่วนจากที่เขียนเอาไว้ในรายงานตอนปีแรกของการเรียน และที่เขียนไว้ในต้นฉบับเพื่อการตีพิมพ์ในวารสารวิจัย ดุษฏีนิพนธ์ของผมชื่อเรื่องว่า somatic stem cells: properties and potential for regenerative medicine ชื่อมันค่อนข้างกว้างมากเนื่องจากผมเขียนเพียง 3 บทใหญ่ๆ เท่านั้น

  • บทที่ 1 เกี่ยวกับเซลล์ต้นกำเนิดจากน้ำคร่ำ (amniotic fluid stem cells) ซึ่งตีพิมพ์ในวารสารวิชาการในหัวข้อ Amniotic Fluid Stem Cells Increase Embryo Survival Following Injury
  • บทที่ 2 เกี่ยวกับเซลล์ต้นกำเนิดจากไขมัน (adipose stem cells)
  • บทที่ 3 เกี่ยวกับเซลล์ต้นกำเนิดและระบบประสาทในคลอรอยด์ เพล็กซัส (choroid plexus) โดยผมได้นำเสนอผลงานที่งานประชุมประสาทวิทยาศาสตร์ระดับโลก (World congress of neuroscience) ที่ประเทศอิตาลี เรื่อง Neurogenesis and nerves in the choroid plexus

นอกเหนือจากการเขียนงานวิจัยแล้ว ผมก็ได้หัดการวาดภาพการ์ตูน/เซลล์อย่างง่ายๆ โดยใช้โปรแกรม PowerPoint 2010 เพื่อผลิตภาพประกอบธีซีสของผม ภาพด้านล่างนี้เป็นการอธิบายสหวิชาต่างๆ ที่นำไปสู่ความเข้าใจเซลล์ต้นกำเนิดและเวชศาสตร์ฟื้นฟูสภาวะเสื่อม และผลิตภัณฑ์ยาในรูปแบบใหม่คือ Advanced Therapy Medicinal Products (ATMPs) ประกอบด้วย 3 กลุ่มผลิตภัณฑ์ ดังนี้

1. การรักษาโดยใช้เซลล์ต้นกำเนิดและเซลล์ที่ได้จากเซลล์ต้นกำเนิด (  somatic cell therapy products)

2. การบำบัดด้วยยีน (gene therapy medicinal products)

3. เนื้อเยื่อที่ผ่านการดัดแปลง (tissue engineered products)

แต่เนื่องจากผลการทดลองของผมเป็นรูปภาพซะส่วนใหญ่เลยทำให้เล่มนี้หนาประมาณ 300 หน้า ทั้งนี้ได้พยายามตัดเนื้อหาบางส่วนออกไปจำนวนมากแล้วเพราะบางประเด็นมันไม่เกี่ยวข้องกับเรื่องราวแนวคิดหลัก (theme) ที่เราต้องการจะนำเสนอและอาจจะทำให้คนอ่านไขว้เขว อาจารย์ที่ปรึกษาเลยแนะนำให้ตัดออกเพื่อให้มีเนื้อหาที่ไหลลื่นมากขึ้น

หลังจากส่งเล่มดุษฏีนิพนธ์เมื่อปลายเดือนกันยายนที่ผ่านมา ก็ต้องรอสอบในอีกสามเดือนต่อมาในวันที่ 13 ธันวาคม เนื่องจากกรรมการสอบบางท่านต้องไปปฏิบัติภาระกิจที่ต่างประเทศและมีตารางเวลาที่ไม่ตรงกัน ช่วงที่รอก็ทำให้ผมได้ทำกิจกรรมนอกเวลาหลายอย่าง และเขียนงานทางวิชาการกับ Dr Patrizia Ferretti (อาจารย์ที่ปรึกษา ) รวมทั้งทำงานอดิเรกที่ผมอยากจะทำไปพร้อมๆ กัน

สำหรับการเตรียมตัวสอบปากเปล่านั้น ก็ได้ถามอาจารย์ที่ปรึกษาอยู่หลายหนว่าควรจะเตรียมตัวอย่างไรดี เขาก็แนะนำให้อ่านเนื้อหาที่เขียนและอธิบายการทดลองที่ได้ทำไปให้ชัดเจน ซึ่งมันก็เหมือนตอบแบบกำปั้นทุบดิน เขายังบอกว่าไม่ค่อยเป็นห่วงหากกรรมการสอบเขาตั้งคำถามเกี่ยวกับความรู้ทั่วไปที่อยู่นอกธีซีส เพราะผมค่อนข้างติดตามข่าวสารงานวิจัยอยู่ตลอดแล้ว

หลังจากที่ผมกลับมาอ่านสิ่งที่ตัวเองได้เขียนไป เตรียมการพูดอธิบายวัตถุประสงค์การศึกษา ข้อโดดเด่นและข้อจำกัดในการศึกษานี้ รวมทั้งรายละเอียดปลีกย่อยต่างๆ ก็เตรียมใจอยู่แล้วว่าต้องแก้ไข เพราะบางครั้งก็ไม่ค่อยเข้าใจมากนักว่าเหตุผลที่ตัวเองเขียนอธิบายการทดลองในแบบนั้นเพราะอะไร บางส่วนก็ไม่ได้ระบุให้ชัดเจน ก็พยายามเตรียมคำตอบประเด็นเหล่านั้นเพราะคิดว่ากรรมการก็คงสงสัยเหมือนกัน คืนก่อนสอบเป็นคืนที่แย่มากเพราะกลับจากมหาวิทยาลัยประมาณเที่ยงคืนกว่าๆ หอบแฟ้มธีซีสกลับไปอ่านที่บ้าน ฝนก็ตกหนักมาก แฟ้มก็เปียก ทั้งหิวข้าวตอนดึก ตอนนั้นใจหวิวๆ เหมือนเป็นลางบอกว่าวันสอบจะต้องลำบากกว่านี้ 555+

พอถึงวันสอบ ตอนเช้าก็ได้อ่านทบทวนเล็กน้อย แต่ก็อ่านไม่ค่อยได้เยอะเพราะจิตใจไม่อยู่กับเนื้อกับตัว กินข้าวก็ไม่ลง พอถึงเวลาที่เข้าห้องสอบ กรรมการก็ถามว่าบทใดที่ชอบมากที่สุด ส่วนใดที่เป็นข้อจำกัดของการศึกษา แต่แปลกใจที่กรรมการถามความรู้รอบตัวค่อนข้างมาก เช่น

  • การทำงานของ transcription factor เช่น Oct4, Nanog, Sox2 และอื่นๆ ซึ่งผมไม่ได้ศึกษาโดยตรง แต่ผมศึกษาการสร้างเซลล์ต้นกำเนิดจากการเหนี่ยวนำ (induced pluripotent stem cells) จากเซลล์ต้นกำเนิดจากไขมัน
  • การพัฒนาไปเป็นเซลล์ประสาทโดยใช้สารเคมี
  • ความรู้สึกต่องานวิจัยของเราว่าจะไปช่วยพัฒนาต่อเติมอะไรได้บ้าง สำหรับวงการวิจัยเซลล์ต้นกำเนิดในระดับสากล
  • ทำไมถึงเลือกวิธีการทดลองแบบ ก. ไม่ใช้วิธีแบบ ข. เป็นต้น
  • วิเคราะห์ และวิจารณ์งานวิจัยของผู้อื่นที่เราใช้เป็นเอกสารอ้างอิง
  • บางครั้งกรรมการอาจจะไม่คุ้นเคยกับแนวคิดงานวิจัยของเรา ซึ่งตัวเราเองอาจจะรู้สึกว่ามันดูพื้นฐานและเขาน่าจะรู้ แต่เมื่อเขาถามแล้วเราก็จำเป็นต้องอธิบายแนวคิด เป็นขั้นเป็นตอนให้เชื่อมโยงกัน และชี้ให้เป็นว่าการทดลองที่เราทำนั้นมันจะตอบคำถามและนำไปใช้ประโยชน์อะไรได้บ้างในอนาคต ซึ่งแท้จริงเขาอาจจะแกล้งถามหรือไม่ทราบจริงๆ ก็เป็นได้

หลังจากเริ่มสอบประมาณบ่างสองโมง กรรมการก็ถามอย่างต่อเนื่องแบบไม่มีการพัก กรรมการท่านนึงจดบันทึกหัวข้อคำถามเป็นข้อๆ ในสมุดของท่าน แล้วท่านก็ไล่ถามตามลำดับซึ่งไม่ได้เรียงตามหน้า กรรมการอีกท่านก็จดคำถามใส่ในกระดาษ post-it แปะในตัวธีซีส พอถามเสร็จก็ดึงออกที่ละข้อ ซึ่งทั้งสองคนไม่ได้ถามตามลำดับหน้า กล่าวคือ เขาเริ่มถามจากหน้าสรุปของบทสุดท้าย แล้วก็ย้อนกับไปบทแรกๆ พอนึกได้หรือมีข้อสงสัยที่เชื่อมต่อกับคำถามก่อนหน้า เขาก็โยงไปอีกบทใหม่ ซึ่งเราจะไม่มีเวลาได้เปิดอ่านธีซีสของเราเลย ต้องเตรียมพูดตอบคำถามอย่างฉับพลัน จนกระทั่งทุกคนเริ่มพอใจกับการตอบคำถาม หมดคำถามในสมุดบันทึกแล้ว กระดาษ post-it ก็ถูกนำออกไปจากธีซีสหมดแล้ว

หลังจากนั้นกรรมการก็บอกว่าพอใจกับการถามคำถามจนหมดสิ้นแล้ว และเวลาประมาณ 16.30 น. เขาก็เชิญผมออกนอกห้องก่อนเพื่อจะเรียกตัวกลับมาฟังผลการสอบอีกครั้ง ผมยืนรออยู่นอกห้องประมาณ 10 นาที ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ตื่นเต้นมากๆ เพราะเป็นขั้นตอนสุดท้ายก่อนที่จะสำเร็จการศึกษา และเมื่อกรรมการเรียกตัวกลับเข้าห้องสอบอีกครั้ง เขาก็แสดงความยินดี “Congratulations…” ตามด้วยคำพูดที่แสดงถึงความพอใจกับการตอบคำถามและให้เราจบปริญญาเอก แต่ที่แปลกใจและคาดไม่ถึงคือ เขาไม่ต้องการให้แก้ไขธีซีสเพิ่มเติม! ซึ่งเป็นเรื่องมหัศจรรย์มาก เพราะตอนที่สอบผมก็จดคำแนะนำทุกอย่างแต่ข้อสเนอแนะไว้หมด เพราะคิดว่าต้องแก้ไขตามที่กรรมการได้แนะนำเอาไว้ แต่ในเมื่อกรรมการเขาไม่ต้องการให้แก้ไขเพิ่มเติมเราจะไปเรียกร้องอยากจะแก้ไขทำไมหนอ… เป็นอันจบพิธีการสอบปากเปล่า (PhD VIVA) อย่างสมบูรณ์ครับ

หลังจากสอบเสร็จแล้วก็มีการพูดคุยแสดงความยินดีจากทั้งกรรมการสอบ รวมทั้งอาจารย์และสมาชิกของภาควิชาที่ผมเรียนอยู่ และกล่าวขอบคุณเพื่อนร่วมงานที่มีส่วนผลักดันให้ผมสำเร็จการศึกษา ในภาพนี้ผมยืนอยู่กลาง โดยมีกรรมการสอบภายใน (Internal Examiner) ของยูซีแอล คือ  Professor Jeremy Brockes (ซ้าย)  และกรรมการจากภายนอก (External Examiner) คือ Professor Peter Andrews (ขวา)

บันทึกนี้เขียนขึ้นมาเพื่ออยากจะให้ท่านผู้อ่านได้รับรู้ชีวิตการเรียนของผมที่ไม่จำเป็นต้องขลุกอยู่กับตำราตลอดเวลา แต่ไม่ใช่การละทิ้งโดยไม่อ่านหนังสือหรืองานวิจัยให้ทันโลกนะครับ สำหรับคนที่กำลังเตรียมตัวสอบก็ขอให้โชคดีและหวังว่าบันทึกนี้จะเป็นประโยชน์กับท่าน และหากท่านผู้อ่านท่านใดที่กำลังเริ่มเรียนปริญญาเอกก็ขอให้เตรียมตัวไว้แต่เนิ่นๆ สักวันจะถึงเวลาที่เราจะได้แสดงฝีมือครับ…โชคดีกันถ้วนหน้าครับ

“ขยัน…คือ…คำตอบ”

หมวดหมู่
การศึกษาและวิชาการ คอมพิวเตอร์และอินเทอร์เน็ต ไม่มีหมวดหมู่

Design & Technology Curriculum: แล้วทิศทางของประเทศไทยหล่ะ?

วันนี้ผมมีโอกาสได้ไปฟังการบรรยายเรื่อง Art, Design and Bad Science‏ ที่ Royal Society for the Encouragement of Arts, Manufactures and Commerce, ลอนดอน โดยมีวิทยากรหลายท่าน เช่น

  • Robert Bird ซึ่งเป็น learning director for Art and Design and Competence Curriculum, Oasis Academy Enfield
  • Dr Rhys Morgan ซึ่งเป็น head of secretariat for Education for Engineering (E4E), Royal Academy of Engineering
  • John Miller ซึ่งเป็น designer and author of the recent RSA pamphlet

แต่วิทยากรหลักที่เป็นแรงบันดาลใจให้ผมลงทะเีบียนไปฟังคือ Daniel Brown เขามีฉายาว่าเป็น electronic artist 

“Daniel Brown is a designer, programmer and artist, specializing in the fields of Creative Digital Technology and Interactive Design and Applied Arts”

ซึ่งเขาได้สร้างสรรค์งานศิลปะสมัยใหม่โดยใช้ความชอบส่วนตัวทางคณิตศาสตร์ของเขาในการเขียนรหัส/โปรแกรมคอมพิวเตอร์ให้เกิดเป็นงานศิลปะแขนงใหม่ๆ ที่น่าตื่นตาตื่นใจ โดยใช้คอมพิวเตอร์เป็นหลัก เขาไม่ได้ใช้ปากกา สี หรือพู่กัน เฉกเช่นศิลปะที่เราเคยคุ้นตา ทั้งนี้ตัวเขาเองก็เป็นผู้พิการซึ่งไม่สามารถเดินได้  ผลงานของเขามีตั้งแต่ออกแบบภาพกราฟฟิกบนกระจกขนาดใหญ่ของอาคารให้เคลื่อนไหวตามคำสั่งโปรแกรมที่ไม่ซ้ำแบบ (ซึ่งต่างจาก animation) หรือการออกแบบโปรแกรมให้ฉายภาพต่างๆ จากบนเพดานห้องลงไปบนถ้วย/ชามที่วางบนโต๊ะอาหาร ให้เกิดเป็นลวดลายต่างๆ ที่แปลกตา เป็นต้น ทั้งนี้ท่านสามารถเข้าไปเยี่ยมชมภาพผลงานของเขาได้ ที่นี่

นอกเหนื่อจากความมหัสจรรย์ของผลงานศิลปะยุคดิจิตัลแล้ว สิ่งที่มีการพูดคุยอภิปรายกันในงานคือ การออกแบบ/ดีไซน์ ควรจะจัดเป็นศิลปะ หรือเทคโนโลยี และดีไซน์ควรจะจัดเป็น “วิชา” หรือ “กระบวนการ” เนื่องจากที่อังกฤษมีวิชาที่ทับซ้อนกันคือ Arts & Design (ท่านสามารถติดตามหลักสูตรแห่งชาติได้ ที่นี่)  และ Design & Technology (ท่านสามารถติดตามหลักสูตรแห่งชาติได้ ที่นี่) ซึ่งทั้งภาครัฐ, นักวิชาการและครูต่างก็พยายามหาทางออกการบูรณาการเรื่องนี้ให้เกิดการเรียนการสอนที่สมบูรณ์ยิ่งขึ้น

โดยครูในโรงเรียนที่เข้าร่วมอภิปรายได้พยายามออกแบบการเรียนการสอนโดยโยงเรื่องวิทยาศาสตร์ เรื่องธุรกิจ หรือเรื่องสังคมศาสตร์ให้เข้ากับเรื่องดีไซน์ ซึ่งก็เป็นเรื่องเดียวกันกับที่ผมอยากจะให้เกิดขึ้นที่เมืองไทยคือ cross-curricular learning ซึ่งคณะครูเองต้องพยายามออกแบบการสอนและเชื่อมโยงวิชาต่างๆ ให้เข้ากับบริบท เพื่อให้ผู้เรีัยนเกิดการเรียนรู้ที่เข้าถึงแก่นของวิชา สอดคล้องกับบริบทของท้องถิ่น สอดคล้องกับชีวิตประจำวันที่เกิดขึ้นภายนอกโรงเรียน และก้าวทันความเป็นไปของโลก

น่าเสียดายที่โรงเรียนมัธยมศึกษาในประเทศไทยยังไม่มีหลักสูตรการออกแบบ/ดีไซน์ แบบนี้ เรามีหลักสูตรแกนกลางแห่งชาติ 8 กลุ่มสาระการเรียนรู้ ซึ่งที่เห็นพอจะเทียบเคียงได้ก็มีแต่วิชาศิลปะซึ่งอยู่ภายใต้ “กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ” และ “กลุ่มสาระการงานอาชีพและเทคโนโลยี” ที่อาจจะไม่ค่อยจะสอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงในโลกยุคปัจจุบัน อีกทั้งหลักสูตรก็มิได้เตรียมความพร้อมนักเรียนเพื่อเข้าสู่มหาวิทยาลัยและตลาดแรงงาน ทั้งนี้เห็นได้จากคณะวิชาต่างๆ ที่เปิดสอนในมหาวิทยาลัย ไม่ว่าจะเป็นคณะศิลปกรรมศาสตร์ คณะมัณฑศิลป์ คณะนิเทศศาสตร์ หรือคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ นักเรียนต่างก็ต้องสอบวิชาเฉพาะที่แทบไม่มีการเรียนการสอนในโรงเรียน ซึ่งทางออกที่ดีที่สุดหากอยากจะสอบเข้ามหาวิทยาลัยในคณะเหล่านั้นได้ ก็ต้องไปเรียนพิเศษเพิ่มเติม

หากเรามีหลักสูตรเหล่านี้นอกเหนือจากผู้ปกครองไม่ต้องเสียเงินให้ลูกหลานไปเรียนพิเศษแล้ว การเรียนในระดับมัธยมศึกษาทางด้านเทคโนโลยีและการออกแบบ จะเป็นการสร้างโอกาสให้เยาวชนได้มีทางเลือกอาชีพที่หลากหลาย เลือกเรียนในวิชาที่สอดคล้องกับความถนัด และสอดคล้องกับความต้องการของตลาดแรงงาน ทั้งนี้จะเห็นว่าภาคธุรกิจ, ภาคการศึกษา หรือแม้แต่วิทยาศาสตร์ก็ยังต้องอาศัยศิลปะการออกแบบร่วมสมัย ทั้งในการออกแบบสื่อสิ่งพิมพ์, ผลิตภัณฑ์, การออกแบบสิ่งทอพื้นบ้าน, การจัดระบบงานวิจัย และการสื่อสารระหว่างองค์กรกับสาธารณะชน เป็นต้น

ดังนั้นผมจึงเห็นว่าประเทศไทยควรจะปรับหลักสูตรการเรียนการสอนในระดับมัธยมศึกษาให้หลากหลายขึ้น เพื่อให้นักเรียนได้เข้าใจและเรียนรู้สิ่งที่พบเจอในชีวิตประจำวัน (นอกโรงเรียน) ก้าวให้ทันการเปลี่ยนแปลงในโลกยุคปัจจุบัน และให้สอดคล้องกับการเรียนการสอนในระดับอุดมศึกษาและตลาดแรงงานในปัจจุบัน ตลอดทั้งจะต้องให้ความสำคัญกับการพัฒนาครูให้มีความรู้ความสามารถในสาขาวิชาใหม่ๆ ซึ่งจะเป็นการสร้างโฉมใหม่ของระบบการศึกษาที่ไทย โดยที่ไม่ต้องประกาศปฏิรูปการศึกษาอีกหลายรอบจนดูไม่ค่อยจะขลังเท่าไหร่นักครับ

หมวดหมู่
การพูด/นำเสนอ การศึกษาและวิชาการ งานวิจัย

เตรียมตัวขึ้นเวที TEDx ตอนที่ 1

เมื่อสัปดาห์ที่แล้วผมได้รับข้อความจากผู้จัดงาน TEDx ที่เชียงใหม่ ว่าต้องการเชิญไปพูดในช่วงต้นปีหน้า ความรู้สึกแรกคือ ตกใจและตื่นเต้นมาก เพราะเราเคยติดตามฟังคนดังๆ พูดในวิดิโอมาบ้าง ก็ได้แต่ชื่นชมว่า โห…พูดถ่ายทอดได้เทพมากๆ ไม่เคยคิดไม่เคยฝันว่าเราจะมีโอกาสได้ใกล้ชิดเวทีแบบนี้ (ถึงแม้จะมีอีกหลายขั้นตอนให้ต้องฝ่าฟัน) จริงๆ แล้วเวที TED นี้ก็มีหลายแบบ ถ้าใหญ่สุดก็น่าจะเป็น TED conference และ TED  Global ซึ่งคนดังของโลกก็ขึ้นพูดที่เวทีนี้ ส่วนเวที TEDx ก็เป็นเวทีระดับประเทศที่จัดในเมืองใหญ่ๆ ประเทศไทยเคยจัดที่กรุงเทพฯ และเชียงใหม่ โดยมีรูปแบบที่เหมือนกับเวทีใหญ่  คือให้พูดคนละ 6-18 นาที คัดเลือกผู้ที่ส่งใบสมัครเพื่อเข้าฟังจำนวน 100 คน และจะนำวิดิโอไปเผยแพร่ให้คนทั่วโลกได้รับชมในภายหลัง อ่านเนื้อหาความเป็นมาเกี่ยวกับ TED เป็นภาษาไทยได้ ที่นี่

แล้วทำอย่างไรถึงมีคนมาเชิญ การจะได้ไปพูดบนเวทีนั้นอาจจะเกิดจากคุณสมัครไปเองให้ผู้จัดงานคัดเลือกหรือมีคนเสนอชื่อของคุณ ซึ่งลองอ่านฟอรัมนี้ดูว่าเค้าเลือกกันอย่างไร ที่นี่ ผู้จัดงานที่เชียงใหม่บอกว่ามีเพื่อนร่วมงานที่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยได้เสนอชื่อของผม ซึ่งผมก็ไม่ทราบโดยตรงหรอกครับ แต่เดาได้ว่าน่าจะเป็นใคร เพราะผมสันนิษฐานได้จากคนที่ชอบแฟนเพจของ TEDx ที่เชียงใหม่ ซึ่งเป็นเพื่อนในเครือข่ายสังคมเฟสบุ๊กที่ผมเคารพและชื่นชมอีกท่าน หลังจากที่ผู้จัดงานส่งอีเมล์มาเชิญอย่างเป็นทางการและผมก็ตอบตกลงอย่างไม่ต้องลังเลใจว่าผมสนใจที่จะขึ้นเวทีไปเล่าประสบการณ์เป็นภาษาอังกฤษให้คนทั้งโลกได้ฟัง สิ่งที่ผู้จัดงานต้องการจากผมตอนนี้คือ ประวัติส่วนตัว และเนื้อหาที่จะไปพูด

การเขียนประวัติส่วนตัวแบบสั้นๆ (biography) มันยากตรงที่ต้องเขียนเป็นประโยคให้ต่อเนื่องและได้ใจความ ต่างจากซีวี (resume) ที่ใส่ได้เป็นข้อๆ จะกี่หน้าก็แล้วแต่ความต้องการในแต่ละงานที่จะนำไปใช้  อีกทั้งการเขียนประวัตินั้นทำให้ผมต้องคิดหนักว่าจะเขียนอย่างไรให้มันน่าสนใจ ดึงจุดที่เด่นและสำคัญออกมาให้ครบ แต่ทั้งนี้ไม่ใช่การบิดเบือนข้อมูล ทั้งนี้ผมต้องให้คนอื่นๆ ช่วยดู ทั้งเพื่อนคนไทยที่ผมสนิทและชาวต่างชาติที่ผมไว้ใจ บางคนอาจจะคิดว่าไม่จำเป็น หรือบางทีคนไทยอาจจะคิดว่าจะเขียนไปโชว์เขาเหรอ ผมไม่เคยคิดแบบนั้นเลย เพียงแต่ผมต้องการให้เพื่อนช่วยวิจารณ์ ซึ่งมันจะทำให้เราพัฒนาตนเองให้ยอดเยี่ยมขึ้น ทั้งนี้ในภายภาคหน้าเขาก็อาจจะต้องมาทำแบบผมก็ได้

ต่อจากนี้ไปผมจึงจำเป็นต้องหาวิธีการเตรียมการพูดในที่สาธารณะให้น่าสนใจและประทับใจผู้ฟัง นอกจากผมจะต้องนั่งชมวิดิโอหลายๆ คนพูดแล้ว (ตัวอย่างนักพูด TED) ซึ่งสามารถติดตามชมวิดิโอมีภาษาไทยเขียนประกอบ (ซับไตเติ้ล) ได้ ที่นี่ ผมต้องมาคิดอีกหลายตลบว่าผมจะพูดเรื่องอะไรดีที่คนทั่วไปน่าจะชอบแล้วร้อง ว้าวววววว ขณะที่ผมกำลังพูดและได้รับเสียงปรบมืออันกึกก้องเมื่อพูดจบ เหมือนกับที่ได้ชมในวิดิโอ มันมหัศจรรย์จนบางทีผมรู้สึกเกร็งมากกับการเตรียมตัวพูดครั้งสำคัญในชีวิต

การเตรียมเนื้อหาที่จะพูดก็มีหลายเจ้าที่น่าสนใจครับ ซึ่งเว็บไซต์อย่างเป็นทางการก็ควรจะต้องเข้าไปศึกษา TED Preparing Speakers และของนักพูดท่านนี้ผมก็คิดว่าได้ประโยชน์ครับ  TIM Ferriess รวมทั้งการเตรียมสไลด์นำเสนอในแบบฉบับของ  TED Presentation design  สำหรับผมแล้วการจะพูดเรื่องราวที่ผมถนัดคือ เภสัชศาสตร์, ประสาทวิทยาศาสตร์ และเซลล์ต้นกำเนิด ให้ผสมกลมกลืนเป็นเรื่องเดียวกันในระยะเวลาไม่เกิน 18 นาทีนั้นเป็นเรื่องที่ยากยิ่งนัก และหากผมจะเสนอแนวคิดเรื่องการนำเซลล์ต้นกำเนิดให้เด็กเยาวชนได้เรียนรู้ เช่น โครงการสเต็มคิดส์ (STEMkids) หรือการพัฒนาเภสัชกรให้หันมาสนใจเภสัชกรรมฟื้นฟูสภาวะเสื่อม (Regenerative Pharmacy) นั้น ก็เป็นสิ่งที่ต้องใช้กำลังภายในในการสรุปความโดดเด่นให้เป็นเนื้อหาที่น่าตื้นเต้น แบบที่ไม่เคยมีใครได้ยินมาก่อน ทั้งนี้และทั้งนั้น สิ่งสำคัญที่สุดคือ ผมต้องชัดเจนในตัวเอง เข้าใจในสิ่งที่ต้องการจะบอกให้โลกได้รับรู้ ดังนั้นการเตรียมตัวขั้นแรกของเวที TEDx จึงไม่ง่ายเหมือนกับการไปพูดตามงานประชุมวิชาการ มันเป็นภาระกิจที่ท้าทายมากครั้งหนึ่งของชีวิตผมเลยก็ว่าได้

ตัวอย่างการพูดเรื่องราวทางวิทยาศาสตร์  อีดิทธ์ วิดเดอร์: โลกที่แปลกประหลาดและมหัศจรรย์ของสิ่งมีชีวิตที่เรืองแสงได้

https://ted.com/talks/view/id/1149

หมวดหมู่
การศึกษาและวิชาการ

ครบรอบหนึ่งปี

วันที่ 25 กันยายน 2549 เป็นวันที่เราเดินทางจากประเทศไทยมาศึกษาต่อที่ประเทศอังกฤษ เวลาผ่านไปเร็วมาก วันนี้สำเร็จปริญญาโท MSc Integrative Neuroscience จาก Faculty of Medicine, Imperial College London โดยสมบูรณ์ ถึงแม้คะแนนจะไม่ได้ระดับเกียรตินิยมแต่ก็เป็นความสำเร็จที่เราพอใจระดับหนึ่ง การสำเร็จการศึกษาจากสถาบันที่มีชื่อเสียงก็เป็นความภาคภูมิใจอย่างหนึ่ง แต่เราจะปลาบปลื้มอีกหลายเท่าเมื่อผลการศึกษาวิจัยของเราในอนาคตได้สร้างประโยชน์ให้กับคนหมู่มาก การย้ายไปเรียนปริญญาเอกที่ University College London จึงเป็นการเริ่มต้นที่มีคุณค่า การวิจัยเรื่องเซลล์ต้นกำเนิดประสาทเป็นสิ่งที่เราเลือกเอง อยากศึกษา อยาก อยาก …. ดังนั้น ชีวิตนักเรียนปริญญาเอกในอีกสามปีข้างหน้าคงเป็นประสบการณ์ที่ต้องเก็บเกี่ยว พัฒนา เสริมความแข็งแกร่ง เพิ่มศักยภาพทางวิชาการตั้งแต่จุดปล่อยตัว สู้เขานะ!
ขยัน คือ คำตอบ
หมวดหมู่
การศึกษาและวิชาการ

จดหมายต้อนรับจาก UCL

หลังจากผ่านกระบวนการสมัครเรียน PhD ที่ UCL มานานพอสมควร วันนี้เป็นวันที่โล่งอกเนื่องจากทาง UCL ส่ง unconditional offer letter และแสดงความยินดีต้อนรับสู่การเป็นนักศึกษา UCL เทอมหน้า นั่นหมายถึงไม่ต้องทำอะไรอีกแล้ว วันที่ 26 กันยายน ก็ไปลงทะเบียนเรียนแล้วเอาใบ invoice ไปให้สนง. กพ. เพื่อจัดการเรื่องค่าเทอมซึ่งรวมแล้วคงประมาณ 15,410 + 8,000 = 23,410 ปอนด์ ซึ่งไม่แพงเมื่อเทียบกับค่าเทอม ป.โท ตอนนี้
เรื่องทางการทุกอย่างก็เสร็จสมบูรณ์ เหลืองเพียงกลางเดือนหน้าต้องไปคุยกับอาจารย์ว่าขอบเขตของงานวิจัยตอนทำเอกมีอะไรบ้าง จะได้เตรียมตัวเตรียมใจสู้ต่อไป แต่เราคงเลือกสิ่งที่อยากทำคือ neural stem cells undergoing adult neurogenesis in hippocampus เพราะคิดว่าน่าสนใจที่สุดในตอนนี้
ส่วนวิทยานิพนธ์ ป. โท ก็พยายามเร่งวิเคราะห์ผลการทดลองให้เสร็จ อาจารย์ก็เร่งอยากเห็น introduction คือว่ายังไม่ได้เริ่มเขียนเลย เพราะเหนื่อยพอควร แต่ก็สู้ๆ เพราะเดี๋ยวเพื่อนในแล็ปปิดแล็ปแล้วไล่ตามทันจะระอาเพราะอุตสาห์ปิดแล็ปเป็นคนแรกแล้วเขียนช้าก็ใช่เรื่อง เดี๋ยวเสียชื่อเสียงนักเรียนไทย 5555 Tongue out
ขยัน คือ คำตอบ
หมวดหมู่
การศึกษาและวิชาการ

ยินดีปรีดา

ในที่สุด University College London (UCL) ก็ส่งหนังสืออัญเชิญเข้าเรียน 555 ที่เรียกว่า Acceptance Letter หรือ Offer Letter จะเรียกอะไรก็ชั่ง ได้ที่เรียนแน่นอนแล้ว ถึงแม้จะเป็น conditional offer ที่ต้องแสดงคะแนนภาษาอังกฤษ IELTS 6.5 ซึ่งตลกมากมาเรียนโทที่นี่ตั้งปีหนึ่งยังจะมาเอาคะแนนอีก เคมบริดจ์ไม่เห็นขอดูเลย
 
เริ่ม PhD 24 กันยา 2007 นี้ คาดว่าจะสำเร็จในวันที่ 10 กันยา 2010 แต่เริ่มไม่ได้ดอกเพราะมีสอบ VIVA ของอิมพีเรียลในวันที่ 24 กันยานี้
 
ขอย้ำ ที่เรียนใหม่คือ
"Department of Developmental Biology
Institute of Child Health
University College London"
 
ดีใจเป็นที่สุด
หมวดหมู่
การศึกษาและวิชาการ

UCL letter

หลังจากที่ปฏิเสธเคมบริดจ์ไป ใจก็หวั่นว่าจะไม่มีที่เรียนเพราะนี่มันก็ย่างเข้าเดือนมิถุยาแล้ว จะติดต่อหาที่เรียนอีกก็คงยากแล้ว ในท้ายสุด UCL ก็อีเมล์มาบอกว่าจดหมายตอบรับใกล้คลอดแล้ว โล่งอกไปอีกเปาะหนึ่ง คงเรียนที่นี่แน่นอนละ
 
We are currently liaising with the UCL Admissions
Office with regard to an offer of admission
letter being issued to you and hope that this can
be done soon.  However, in the meantime, Dr
Patrizia Ferretti has asked me to inform you
that, provisionally, she would be pleased to
accept you as an MPhil/PhD student in the
Developmental Biology Unit at the Institute of
Child Health subject to any conditions stated in
the formal offer letter to be issued by the UCL Admissions Office.

Please note that in addition to being charged
tuition fees based on the full-time Overseas
science rate (currently £14,820 pa, subject to
annual review), bench fees will be charged. These
are likely to be £8,000 per annum.

หมวดหมู่
การศึกษาและวิชาการ

เสียดาย

หลังจากที่ปักหลักที่ UCL ก็ไม่ได้ตอบอีเมล์อาจารย์ที่เคมบริดจ์อีกเลย วันนี้อาจารย์ที่เคมบริดจ์อีเมล์มาถามว่าตกลงยังสนใจจะไปเรียนกับเขาหรือไม่ ตัดสินใจนานแล้วว่าถึงแม้เคมบริดจ์จะมีชื่อเสียงกว่า UCL แต่เราควรมองประโยชน์เรื่องหัวข้องานวิจัยเป็นประเด็นสำคัญ นั่นคือ ก่อนมาอังกฤษเคยตั้งปณิธาน และแจ้งอาจารย์ที่เมืองไทยว่าจะมาเรียนเซลล์ต้นกำเนิดประสาท ดังนั้นเราก็ควรทำตามนั้น เพราะเป็นสิ่งที่เราสนใจศึกษาและผู้ใหญ่อยากให้บังเกิดขึ้นในบ้านเมือง แต่ก็ยังนึกเสียดายที่ต้องทิ้งเคมบริดจ์ เพราะอาจารย์ lab และmembers ก็ดี น่ารัก เมืองก็น่าอยู่ ตึกก็โรแมนติก เสียอย่างเดียวก็ตรงที่งานเป็น neuronal migration ซึ่งไม่ใช่ neural stem cell ที่เราอยากทำที่สุด
 
ต้องรีบตอบอีเมล์อาจารย์เคมบริดจ์เพราะเขาคงรอคำตอบ แต่เราก็รู้สึกผิดที่ต้องปฏิเสธไป เพราะตอนที่เราอีเมล์ไปขอเรียนด้วยเขาตอบกลับมาเร็วมากและแสดงความกระตือรือร้นที่จะรับเราตั้งแต่แรก ตอนไปสัมภาษณ์และเยี่ยมแล็ปอาจารย์ก็จ่ายเงินให้ เพื่อนในแล็ปก็พาไปเลี้ยงข้าวเที่ยง คือ ทุกคนดีมากๆๆๆๆๆๆๆๆ ที่สำคัญถ้าไปเรียนที่เคมบริดจ์ก็จะมีอาจารย์ที่ปรึกษาสองท่านซึ่งก็เป็นผลดีต่อการตีพิมพิ์ในแง่ productivity
 
ชื่อเสียงมหาวิทยาลัยเป็นความภาคภูมิใจชั่วคราว แต่งานที่เราทำให้เห็นเป็นประจักษ์นั้นสำคัญกว่ามาก เหมือบกับการเรียน ป. ตรี จบมหาวิทยาลัยไหนก็ต้องมาวัดกันอีกรอบว่าจะสอบใบประกอบวิชาชีพได้ไหม จะได้ทำงานที่ดีๆ ไหม ผลงานเข้าตาหรือไม่ สุดท้ายก็ขึ้นกับตัวเรา เพราะค่าของคนมันควรอยู่ที่ผลของงาน จบ ป. เอก แล้วก็คงมีโอกาสไปเรียนที่ดีๆ อีกมาก ขอให้เลือกสิ่งที่รักและทำให้ดีที่สุดดีกว่า
หมวดหมู่
การศึกษาและวิชาการ

รอใบตอบรับ

หลังจากที่ส่งเอกสารทุกอย่างเพื่อสมัครเรียน PhD ที่ Institute of Child Health, University College London
ตอนนี้อาจารย์ก็บอกว่าเขาจัดการทุกอย่างเรียบร้อยแล้ว ไม่มีปัญหาอะไรสำหรับเขา
ตอนนี้ก็ต้องรอหนังสือตอบรับจาก UCL เพียงอย่างเดียว
ใกล้สำเร็จแล้ว วีระพงษ์ สู้ๆ
หมวดหมู่
การศึกษาและวิชาการ

สอบผ่านแล้ว

วันนี้ผลสอบปลายภาคก็ประกาศเรียบร้อย
ผ่านฉลุยทั้ง 5 โมดูล ดีใจจัง
ไม่ได้ distinction แต่ก็ไม่เป็นไร แค่จบโทได้ก็ถือว่าโอเคมากสำหรับอิมพีเรียลปีนี้
สิ่งต่อไปที่ต้องให้ความสำคัญ คือ ทำแล็ปให้ได้ผลเร็วๆ ต้องให้ได้ตีพิมพิ์ (ถ้าโชคดี)