สัปดาห์ที่แล้วผมมีโอกาสไปจัดกิจกรรมสร้างแรงบันดาลใจด้าน “สะเต็ม” (STEM) สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ที่โรงเรียนพระตำหนักสวนกุหลาบ ทั้งนี้คำว่า STEM เป็นคำย่อจากชื่อภาษาอังกฤษ 4 วิชา ได้แก่ วิทยาศาสตร์ (Science) เทคโนโลยี (Technology) วิศวกรรมศาสตร์(Engineering) และคณิตศาสตร์ (Mathematics)
ในวันนั้นผมวางรูปแบบกิจกรรมกลุ่มไว้หลากหลาย อาทิเช่น
-การเล่าเรื่องประสบการณ์ของตนเอง
-การสะท้อนความรู้สึกที่มีต่อภาพนิ่ง
-การนำเสนอแผนที่ความรู้ด้านสะเต็มที่เกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวัน
-การอภิปราย/ซักถามเกร็ดความรู้ด้าน STEM โดยใช้คลิปรายการ Science Guide ซึ่งออกอากาศทางช่อง MCOT HD
สำหรับบทความนี้ผมจะขอยกตัวอย่างการใช้คลิปรายการ Science Guide ประกอบการเรียนการสอน โดยใช้คลิปรายการตอนเที่ยวกรุงเทพฯ ซึ่งผมเป็นพิธีกรเองครับ (รายการนี้มีพิธีกรนักวิทยาศาสตร์หลายคน ทุกตอนสามารถนำไปปรับใช้ให้สอดคล้องกับวัตถุประสงค์การเรียนรู้ได้เลยครับ)
หากไม่สามารถตัดคลิปให้เป็นเรื่องสั้น ๆ ได้ ผมแนะนำให้เปิดออนไลน์จากยูทูป แล้วเปิดหน้าต่างเว็บหลายๆ อัน ตามเวลาจุดเริ่มต้นของเนื้อหาการเรียนรู้ ผู้สอนอาจใช้กลยุทธ์ที่แตกต่างกันขึ้นกับวัตถุประสงค์
- เปิดคลิปให้นักเรียนรับชมโดยไม่บอกเนื้อหาคร่าวๆ และไม่ใช้คำถามนำ
- ชี้แจงวัตถุประสงค์ ภาพรวมของคลิป และอาจเน้นจุดสำคัญให้นักเรียนตั้งใจเก็บประเด็นเพื่อนำมาโยงเข้าบทเรียน หรืออภิปรายกลุ่ม
ทั้งนี้ผู้สอนต้องตัดสินใจเลือกรูปแบบการใช้งานเองเพราะมีข้อดี-ข้อเสียที่แตกต่างกัน
หัวข้อการเรียนรู้เบื้องต้นที่อยากแนะนำมีดังนี้ครับ
1. ความอยากอาหาร/หิว: การทำงานของสมอง อาการผิดปกติหิวข้าวรอบดึก (night eating syndrome)
Timing เริ่มรายการจนถึงนาทีที่ 7.30
ผู้สอนสามารถใช้ประกอบการสอนในช่วงเริ่มต้นก่อนเข้าสู่บทเรียน ผมคิดว่าวิชาชีววิทยาและเคมีน่าจะได้รับประโยชน์มากที่สุดครับ
ลิงค์ที่เกี่ยวข้อง
How Your Brain Signals Your Body’s Need for Food
2. สุนัขไซบีเรียน: ชีววิทยาของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม การระบายความร้อนของสุนัข
Timing นาทีที่ 12.26-15.10
ลิงค์ที่เกี่ยวข้อง
3. ไอศกรีม: คุณสมบัติของไนโตรเจน และกระบวนการทำไอศกรีม
Timing นาทีที่ 16.33-18.00
4. วิทยาศาสตร์อาหาร: เอนไซม์ จุลินทรีย์กับอาหาร การบูด-เน่า รูปแบบการถนอมอาหาร และการทำอาหารแนว molecular gastronomy
Timing นาทีที่ 23.00-28.15 โดยประมาณ
ลิงค์ที่เกี่ยวข้อง
ผมคิดว่าคลิปรายการ Science Guide ทุกตอนน่าจะใช้ประกอบการเรียนการสอนของนักเรียนตั้งแต่ระดับประถมศึกษาจนถึงมัธยมศึกษา ทั้งนี้ผู้สอนจำเป็นต้องเลือกคลิปที่สอดคล้องกับเนื้อหาวิชาและระดับความยาก-ง่าย ผมหวังว่าผู้สอนคงได้รับประโยชน์จากคำแนะนำในบทความนี้ครับ
ดร.แกง 